කාච සඳහා මුලාශ්‍රය නරඹන්න

{{පරිවර්තනය නොනිමි|Lens (optics)|ඉංග්‍රීසි|en}}
{{දියුණු කරන්න}}

[[File:BiconvexLens.jpg|thumb|right|කාචයක්.]]
[[File:Lens and wavefronts.gif|right|frame|ආලෝකය නාභි ගත කිරීමට කාච භාවිතා කළ හැක.]]

කාචයක් යනු ඉතා නිවැරදි සමමිතික අක්ෂයක් ඇති ආලෝකය එතුලින් ගමන් කරන සහ වර්තනය කරමින් අභිසරණය හෝ අපසරණය කරන ප්‍රකාශ උපකරණයකි.[citation needed] සරල කාචයක් තනි ප්‍රකාශ උපකරණයකින් සමන්විත වේ. සංයුක්ත කාචයක් යනු සරල කාච ගණනාවක් එකම අක්ෂයක් ඔස්සේ තැබීමෙන් සෑදුනු උපකරණයකි. කාච කිහිපයක් භාවිතා කිරීමෙන් ප්‍රකාශ අපේරණය අඩුකරගැනීමට හැකි වේ. කාච සාමාන්‍යයෙන් වීදුරු හෝ විනිවිද පෙනෙන ප්ලාස්ටික් වලින් තනනු ලැබේ. විද්‍යුත් චුම්භක තරංග වර්තනය කිරීමට හැකි උපකරණද කාච යනු‍වෙන් හැඳින්වේ. උදාහරණ වශයෙන් පැරෆින් ඉටි වලට ක්‍ෂුද්‍ර තරංග වර්තනය කළ හැක.

<!--A '''lens''' is an [[optics|optical]] device with perfect or approximate [[axial symmetry]] which [[transmittance|transmits]] and [[refraction|refracts]] [[light]], converging or diverging the [[light beam|beam]].{{Citation needed|date=September 2010}} A [[simple lens]] consists of a single optical element. A ''compound lens'' is an array of simple lenses (elements) with a common axis; the use of multiple elements allows more [[optical aberration]]s to be corrected than is possible with a single element. Lenses are typically made of [[glass]] or [[transparency (optics)|transparent]] [[plastic]]. Elements which refract [[electromagnetic radiation]] outside the [[visual spectrum]] are also called lenses: for instance, a [[microwave]] lens can be made from [[paraffin wax]].-->

<!--The variant spelling '''''lense''''' is sometimes seen. While it is listed as an alternative spelling in some dictionaries, most mainstream dictionaries do not list it as acceptable.<ref>{{Cite book| last=Brians | first=Paul | year=2003 | title=Common Errors in English |publisher=Franklin, Beedle & Associates |isbn=1887902899| page=125| url=http://wsu.edu/~brians/errors/lense.html |accessdate=June 28, 2009}} Reports "lense" as listed in some dictionaries, but not generally considered acceptable.</ref><ref>{{Cite book|title=Merriam-Webster's Medical Dictionary |publisher=Merriam-Webster |year=1995 |isbn=0877799148 |page=368}} Lists "lense" as an acceptable alternate spelling.</ref>{{Citation needed|date=July 2009}}<!--Need citations to major dictionaries that do not list "lense"-->

==ඉතිහාසය==
[[File:GGB reflection in raindrops.jpg|thumb|right|කාච මෙන් හැසිරෙන් වැහි බිංදු තුලින් දිස්වන [[:en:Golden Gate Bridge|Golden Gate පාලම]]]]
[[File:Convex lens flipped image.JPG|thumb|right|ද්වි උත්තල කාචයක් තුලින් පෙනෙන ගසක ප්‍රතිබිම්භයක්]]

පැරණිතම කාච මෙවලම පිළිබඳ සඳහන් වනුයේ ක්‍රි.පු. 640 දීය. නිනිවෙහ් හි කැණීම්වලින් සොයා ගැණුනු ආකර ස්ඵටික කාචයක් පිළිබදවය. ඉපැරණි ග්‍රීසියේ දාහක කාචයක් ගැන සඳහන් කරමින් (හිරු කිරණ නාභිගත කරමින් ගින්දර නිපදවීමට භාවිතා කළ ද්වි උත්තල කාචයක් ඇරිස්ටෝෆේන් විසින් රචිත වළාකුළු (ක්‍රි.පු 424) නම් නාට්‍ය මුලින්ම කාච පිළිබඳ ලියූ වාර්තාවයි. ශෝධක කාචවල විය හැකි පළමු භාවිතය ගැන සදහන් කරමින් ප්ලයිනි (23 – 79) විසින් ඔහුගේ වාර්තාවක රෝමාණු අධිරාජ්‍යයා ද දාහක කාච පිලිබදව දත් බව පවසා සිටී. නීරෝ මාණික්‍යයක් භාවිතයෙන් (අනුමාන වශයෙන් අවිදුර දෘෂ්ටිකත්වය නිවැරදි කිරීමට අවතල කාචයක්) කඩු හරඹ ක්‍රීඩා නැරඹීය. ප්ලයින් හා සෙනෙකා (ක්‍රිපු. 3 – 65) ජලය පිරි වීදුරු ගෝලයක විශාලක හැකියාව විස්තර කරයි.

Lens (කාචය) යන නම Lentil නම් ලතින් නමින් පැමිණි ඇත. මක් නිසාද යත් ද්වි උත්තල කාචයක් Lentil හැඩතිය. භෝගවල ගණය Lens වන අතර බහුලව ආහාරයට ගන්නා ප්‍රභේදයක් නිසා Lens Culinaris නම් දී ඇත. ජ්‍යාමිතික හැඩතලයකට ද මෙම ශාකයේ නම ඇසුරින් නම් යෙදීම කර ඇත.

අරාබි ගණිතඥ ඉබන් සාහිල් (ක්‍රි.ව. 940 – 1000) දැනට දන්නා ස්නේලිගේ නියමය කාචවල හැඩය ගණනය කිරීම‍ට භාවිතා කර ඇත. ඉබන් අල් හයිතම් (965 – 1038) මිනිස් ඇසේ ඇති කාච දෘෂ්ටි විතානය මත ප්‍රතිබිම්භයක් සාදන්නේ කෙසේ දැයි විස්තර කරමින් “The Book of Optics” නමින් ප්‍රථම ප්‍රධාන ප්‍රකාශ ග්‍රන්ථය ලිවීය.

1999 වසරේ දී ස්වීඩනයේ ගොට්ලන්ඩ් හි ෆ්‍රොජෙල් ආශ්‍රිතව පිහිටි වයිකිංවරුන්ට අයත් වරාය ආශ්‍රිතව නඟරයේ කරන ලද කැනීම්වලින් පළිඟු පාෂාණ ඇසුරින් නිර්මාණය කළ විස්බි කාච හමුවිය. මේවා ෆ්‍රොජෙල්හි දී ලී දඬු මත කරකැවීම කාච සකස් කිරීම සිදු කළ වැඩ පළවල් තුළ රිටිලේයත් භාවිතයෙන් 11 වන සහ 12 වන සියවස් තුළ දී නිර්මාණය කළ ඒවා වේ. මේවායේ ප්‍රමිතිය 1950 දශකයේ නිර්මාණය කළ ගෝලීය කාචවල ප්‍රමිතියේ තරමටම උසස් වේ. වයිකිංවරුන්ගේ කාච මඟින් ගිනි දැල්වීමට ප්‍රමාණවත් තරම් සූර්යාලෝකය නාභිගත කිරීම කළ හැකි විය.

අප අනුමාන කරන අන්දමට 1280 ඉතාලියේදී ඇස් කණ්ණාඩි සොයා ගැනීම හා 11 වන ශත වර්ෂයේ කියවුම් ගල්වල භාවිතය තෙක් කාචවල භාවිතය පුළුල්ව විහිදීම සිදු නොවිණි. කුසාහි නිකොලස් 1451 දී අවිදුර දෘෂ්ටිකත්වයේ ප්‍රතිකාර සදහා අවතල කාචවල ප්‍රයෝජන සොයා ගත් ප්‍රථමයා ලෙස පිළිගනී.

අබේගේ සයින් නියතය (අර්නස්ට් අබේ (1860) සිහි වීම සඳහා මෙසේ නම් කර ඇත) අක්ෂය මත මෙන්ම අක්ෂයෙන් පිටත වස්තුවල තියුණු ප්‍රතිබිම්භයක් ලබා ගැනීමට කාච හෝ වෙනත් ප්‍රකාශ පද්ධතියක් ඉටු කළ යුතු අවශ්‍යතාවයකි. සයින අවශ්‍යතාව අන්වීක්ෂ වැනි ප්‍රකාශ උපකරණවල නිර්මාණය මෙමඟින් විප්ලවීකරණය කළ අතර ප්‍රකාශ උපකරණවල ප්‍රමුඛ සැපයුම්කරුවෙකු ලෙස කාල් සෙයිස් සමාගම පිහිටුවීමට අනුබලයක් විය.
<!--The word ''lens'' comes from the Latin name of the [[lentil]], because a double-convex lens is lentil-shaped. The genus of the lentil plant is ''[[Lens (genus)|Lens]]'', and the most commonly eaten species is ''Lens culinaris''. The lentil plant also gives its name to a [[Lens (geometry)|geometric figure]].

The oldest lens artifact is the [[Nimrud lens]], which is over three thousand years old, dating back to ancient [[Assyria]].<ref name="Nimrud lens">{{Cite news|first=David |last=Whitehouse |title=World's oldest telescope? |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/380186.stm |date=1999-07-01 |work=BBC News |accessdate=2008-05-10}}</ref> [[David Brewster]] proposed that it may have been used as a [[magnifying glass]], or as a [[burning-glass]] to start fires by concentrating sunlight.<ref name="Nimrud lens"/><ref>{{Cite journal| journal = Die Fortschritte der Physik | publisher = Deutsche Physikalische Gesellschaft |year=1852 | author = D. Brewster | title = On an account of a rock-crystal lens and decomposed glass found in Niniveh |language=German | url = http://books.google.com/?id=bHwEAAAAYAAJ&pg=RA1-PA355&dq=niniveh+lens }}</ref> Assyrian craftsmen made intricate engravings, and could have used such a lens in their work. Another early reference to [[magnification]] dates back to [[ancient Egypt]]ian [[Egyptian hieroglyphs|hieroglyphs]] in the 8th century BC, which depict "simple glass meniscal lenses".<ref name=Kriss>{{Cite journal|last1=Kriss|first1=Timothy C.|last2=Kriss|first2=Vesna Martich|title=History of the Operating Microscope: From Magnifying Glass to Microneurosurgery |journal=Neurosurgery |volume=42 |issue=4 |pages=899–907 |date = April 1998|doi=10.1097/00006123-199804000-00116|pmid=9574655}}</ref>

The earliest written records of lenses date to [[History of Ancient Greece|Ancient Greece]], with [[Aristophanes]]' play ''[[The Clouds]]'' (424 BC) mentioning a burning-glass (a [[#Types of lenses|biconvex lens]] used to [[focus (optics)|focus]] the [[sun]]'s rays to produce fire). The writings of [[Pliny the Elder]] (23–79) also show that burning-glasses were known to the [[Roman Empire]],<ref>[[Pliny the Elder]], ''The Natural History'' (trans. John Bostock) [http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?lookup=Plin.+Nat.+37.10 Book XXXVII, Chap. 10].</ref> and mentions what is arguably the earliest use of a [[corrective lens]]: [[Nero]] was said to watch the [[gladiator|gladiatorial games]] using an [[emerald]]<ref>Pliny the Elder, ''The Natural History'' (trans. John Bostock) [http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?lookup=Plin.+Nat.+37.16 Book XXXVII, Chap. 16]</ref> (presumably [[wikt:concave|concave]] to correct for [[myopia]], though the reference is vague). Both Pliny and [[Seneca the Younger]] (3 BC–65) described the magnifying effect of a glass globe filled with [[water]].

In the 10th century, [[Ibn Sahl]] used what is now known as [[Snell's law]] to calculate the shape of lenses.<ref>Rashed, R. (1990). "A pioneer in anaclastics: Ibn Sahl on burning mirrors and lenses." Isis, 81, 464–491.</ref>

Excavations at the [[Viking]] harbour town of [[Fröjel]], [[Gotland]], [[Sweden]] discovered in 1999 the rock crystal [[Visby lenses]], produced by turning on pole-lathes at Fröjel in the 11th to 12th century, with an imaging quality comparable to that of 1950s [[aspheric lens]]es. The Viking lenses were capable of concentrating enough sunlight to ignite fires.<ref>{{cite book
|title=The Complete Book of Fire: Building Campfires for Warmth, Light, Cooking, and Survival
|first1=Buck
|last1=Tilton
|publisher=Menasha Ridge Press
|year=2005
|isbn=0-897-32633-4
|page=25
|url=http://books.google.com/books?id=Qgd4QB1Eje0C}}, [http://books.google.com/books?id=Qgd4QB1Eje0C&pg=PA25 Extract of page 25]
</ref>

Widespread use of lenses did not occur until the use of [[reading stone]]s in the 11th century and the invention of [[spectacles]], probably in [[Italy]] in the 1280s. Scholars have noted that spectacles were invented not long after the translation of [[Ibn al-Haytham|Ibn al-Haytham's]] ''[[Book of Optics]]'' into Latin, but it is not clear what role, if any, the optical theory of the time played in the discovery.<ref name=Kriss/><ref name=Ilardi>{{Cite book|title=Renaissance Vision from Spectacles to Telescopes |first=Vincent |last=Ilardi |publisher=American Philosophical Society |year=2007 |isbn=0871692597 |pages=26–33}}</ref> [[Nicholas of Cusa]] is believed to have been the first to discover the benefits of [[#Types of simple lenses|concave lenses]] for the treatment of [[myopia]] in 1451.

The [[Abbe sine condition]], due to [[Ernst Abbe]] (1860s), is a condition that must be fulfilled by a lens or other optical system in order for it to produce sharp images of off-axis as well as on-axis objects. It revolutionized the design of optical instruments such as [[microscopes]], and helped to establish the [[Carl Zeiss]] company as a leading supplier of optical instruments.-->

==සරල කාච නිර්මාණය==
බොහෝ කාච ගෝලීය කාච වේ: කාච අක්ෂය එහි පෘෂ්ඨ දෙකටම ලම්භක වන අතර පෘෂ්ඨ ගෝල පෘෂ්ඨ වල කොටස් වේ. එම එක් එක් පෘෂ්ඨයන් අශිසාරී (පිම්බුනු ආකරයේ), අපසාරී (හැකිලුනු ආකාරයේ) හෝ තල පෘෂ්ඨ විය හැකිය. ගෝල දෙකෙහි කේන්‍ද්‍ර යාකරන රේඛාව කාචයේ අක්ෂය වේ. කාච නිෂ්පාදනය කරන ආකාරය අනුව සාමාන්‍යයෙන් කාච අක්ෂය කාචයේ මධ්‍ය හරහා ගමන්කරයි. සමහර විට කාචය නිෂ්පාදනය කිරීමෙන් අනතුරුව කාචයේ හැඩය වෙනස් කිරීම් වලට භාජනය කරනු ලබයි. එවිට කාචයේ මධ්‍ය හරහා එහි අක්ෂය ගමන් නොකරනු ඇති.

{|
|[[File:convex_si.jpg|left|250px|උත්තල කාචයක සැකැස්ම]]
|[[File:concave_si.jpg|right|250px|අවතල කාචයක සැකැස්ම]]
|}
{{clr}}
ටෝරික් (Toric) හෙවත් ගෝලීය-සිලින්ඩරාකාර කාච වල පෘෂ්ඨ දෙකෙහි වක්‍රතා අරයන් එකිනෙකට වෙනස්වේ එමෙන්ම ඒවා එකම තලයක පිහිටන්නේද නැත. එවිට ඒවායේ විශාලන බලය විවිධ ස්ථාන වලදී විවිධ අගයන් ගනී.

ගෝලීය නොවන කාච මීට වඩා සංකීර්ණ බවක් ගනී. මෙම කාචවල එක් පෘෂ්ඨයක් හෝ පෘෂ්ඨ දෙකම ගෝලීය හෝ සිලින්ඩරාකාර නොවන හැඩයක් ගනී. මෙම කාච වලින් ප්‍රකාශ අපේරණය නම් සංසිද්ධිය අවම කරගත හැකිය.


<!--Most lenses are ''spherical lenses'': their two surfaces are parts of the surfaces of spheres, with the lens axis ideally perpendicular to both surfaces. Each surface can be [[wiktionary:convex|''convex'']] (bulging outwards from the lens), [[wiktionary:concave|''concave'']] (depressed into the lens), or ''planar'' (flat). The line joining the centres of the spheres making up the lens surfaces is called the ''axis'' of the lens. Typically the lens axis passes through the physical centre of the lens, because of the way they are manufactured. Lenses may be cut or ground after manufacturing to give them a different shape or size. The lens axis may then not pass through the physical centre of the lens.

[[Toric lens|Toric]] or sphero-cylindrical lenses have surfaces with two different radii of curvature in two orthogonal planes. They have a different [[focal power]] in different meridians. This is a form of deliberate [[astigmatism]].

More complex are [[aspheric lens]]es. These are lenses where one or both surfaces have a shape that is neither spherical nor cylindrical. Such lenses can produce images with much less [[Optical aberration|aberration]] than standard simple lenses.-->

===සරල කාච වර්ග=== <!--Many redirects point to this section title-->
[[File:lens2.png|left|450px|කාච චර්ග]]
කාච දෘෂ්ටි පෘෂ්ඨයේ වක්‍රතාව අනුව වර්ගීකරණය කර ඇත. පෘෂ්ඨ දෙකම උත්තල නම් කාචයක් ද්වි උත්තල (ද්වි-උත්තල හෝ උත්තල පමණක්) වේ. අවතල පෘෂ්ඨ දෙකක් සහිතව කාච ද්වි අවතල (හෝ අවතල පමණක්) වේ. පෘෂ්ඨවලින් එකක් පැතලි නම් අනෙක් පෘෂ්ඨයේ වක්‍රතාවය මත තල උත්තල හෝ තල අවතල වේ. උත්තල පැත්තක් හා අවතල පැත්තක් සහිතව කාච උත්තල අවතල හෝ මාවක නම් වේ. මෙම වර්ග‍යේ කාච ශෝධක කාචවල බහුලව භාවිතා කරයි.

කාචය ද්වි උත්තල හෝ තල උත්තල නම් කාච අක්ෂයට සමාන්තරව සමාන්තර කළ හෝ සමාන්තර ගත ආලෝක කදම්භයක් කාචය හරහා ගමන් කරන විට එය අක්ෂයේ කාචය පිටුපසින් කිසියම් දුරකින් වූ ස්ථානයක් මතට අභිසාරි (හෝ නාභිගත) වේ. (එම දුර නාභිය දුර වේ.) මෙහිදී කාචය ධන හෝ අභිසාරි කාච නම් වේ. 
{|
|[[File:lens1.svg|left|390px|Biconvex lens]]
|[[File:Large convex lens.jpg|right|250px]]
|}
{{clr}}
කාචය ද්වි අවතල හෝ තල අවතල නම්, සමාන්තර ගත කළ ආලෝක කදම්භයක් කාචය තුළින් යාමේදී අපසාරී (විහිදී යාම්) වේ. එසේ කාචය සෘණ හෝ අපසාරීකාච නම් වේ. කාචය තුළින් යාමෙන් පසු කදම්භ කාචයට ඉදිරියේ විශේෂ ස්ථානයකින් නිකුත් වෙනවා සේ පෙනීයයි. මෙම ස්ථානයේ සිට කාචයට ඇති දුර නාභිය සේ හදුන්වයි. එසේ නමුත් එය අභිසාරී කාචවල නාභිය දුර ආකාරය හා ප්‍රතිවිරුද්ධ‍ වේ. / සෘණ වේ.
{|
|[[File:lens1b.svg|left|390px|Biconcave lens]]
|[[File:concave lens.jpg|right|250px]]
|}
{{clr}}
උත්තල- අවතල (මාවක) කාච මුහුණත් දෙකෙහි සාපේක්ෂ වක්‍රතාවය මත ධන හෝ සෘණ වීමට පුළුවන. සෘණ මාවක කාචයක් තියුණු අවතල මුහුණතක් හා පර්යන්තයට වඩා මධ්‍යයයේ දී සිහින්ය. අනෙක් අතට ධන මාවක කාචයක තියුණු උත්තල මුහුණතක් හා පර්යන්තයට වඩා මධ්‍යයේදී ඝන වේ. වක්‍රතාවය සමාන මුහුණත් දෙකක් ඇති පරිපුර්ණ කාචයක ප්‍රකාශ බලය ශුන්‍යය. එනම් ආලෝකය අභිසාරී හෝ අපසාරී නොවේ. සැබෑ කාචවල ශුන්‍ය නොවූ ඝනකමකි, කෙසේ හෝ ප්‍රකාශ බලය කෙරෙහි බලපායි. නිසැකවම ශූන්‍ය ප්‍රකාශ බලය ලබා ගැනීමට මාවක කාචයක කාච ඝනකමට ගණනයට බලපෑම් කළ හැකි යන්තම් අසමාන වක්‍රතාවයන් තිබිය යුතුය.
<!--Lenses are classified by the curvature of the two optical surfaces. A lens is ''biconvex'' (or ''double convex'', or just ''convex'') if both surfaces are [[wikt:convex|convex]]. If both surfaces have the same radius of curvature, the lens is ''equiconvex''. A lens with two [[wikt:concave|concave]] surfaces is ''biconcave'' (or just ''concave''). If one of the surfaces is flat, the lens is ''plano-convex'' or ''plano-concave'' depending on the curvature of the other surface. A lens with one convex and one concave side is ''convex-concave'' or ''meniscus''. It is this type of lens that is most commonly used in [[corrective lenses#Lens shape|corrective lenses]].

If the lens is biconvex or plano-convex, a [[collimated light|collimated]] beam of light travelling parallel to the lens axis and passing through the lens will be converged (or ''focused'') to a spot on the axis, at a certain distance behind the lens (known as the ''[[focal length]]''). In this case, the lens is called a ''positive'' or ''converging'' lens.
{|
|[[File:lens1.svg|left|390px|Biconvex lens]]
|[[File:Large convex lens.jpg|right|250px]]
|}
{{clr}}

If the lens is biconcave or plano-concave, a collimated beam of light passing through the lens is diverged (spread); the lens is thus called a ''negative'' or ''diverging'' lens. The beam after passing through the lens appears to be emanating from a particular point on the axis in front of the lens; the distance from this point to the lens is also known as the focal length, although it is negative with respect to the focal length of a converging lens.
{|
|[[File:lens1b.svg|left|390px|Biconcave lens]]
|[[File:concave lens.jpg|right|250px]]
|}
{{clr}}
Convex-concave (meniscus) lenses can be either positive or negative, depending on the relative curvatures of the two surfaces. A ''negative meniscus'' lens has a steeper concave surface and will be thinner at the centre than at the periphery. Conversely, a ''positive meniscus'' lens has a steeper convex surface and will be thicker at the centre than at the periphery. An ideal [[thin lens]] with two surfaces of equal curvature would have zero [[optical power]], meaning that it would neither converge nor diverge light. All real lenses have a nonzero thickness, however, which affects the optical power. To obtain exactly zero optical power, a meniscus lens must have slightly unequal curvatures to account for the effect of the lens' thickness.-->

===ලෙන්ස්මේකර් සමීකරණය===
ලෙන්ස්මේකර්ගේ සමීකරණයෙන් '''වාතයේදී''' කාචයක නාභීය දුර ගණනය කළ හැක.
:<math>\frac{1}{f} = (n-1) \left[ \frac{1}{R_1} - \frac{1}{R_2} + \frac{(n-1)t}{n R_1 R_2} \right],</math>
<!--
  CAUTION TO EDITORS: This equation depends on an arbitrary sign convention
  (explained on the page). If the signs don't match your textbook, your book
  is probably using a different sign convention.
-->
එහි
:<math>f</math> යනු කාචයේ නාභීය දුරයි,
:<math>n</math> යනු කාචයේ වර්තන අංකයයි,
:<math>R_1</math> යනු ආලෝක ප්‍රභවයට ආසන්නතම මුහුණතේ වක්‍රතා අරයයි,
:<math>R_2</math> යනු ආලෝක ප්‍රභවයට දුරින්ම වූ මුහුණතේ වක්‍රතා අරයයි, and
:<math>t</math> යනු කාචයේ ඝනකමය එනම් සිරස් මුහුණ‍ත් 2ක් අතර කාච ඔස්සේ විස්ථාපනය යි

<!--The focal length of a lens ''in air'' can be calculated from the '''lensmaker's equation''':<ref>Greivenkamp, p.14; Hecht §6.1</ref>

:<math>\frac{1}{f} = (n-1) \left[ \frac{1}{R_1} - \frac{1}{R_2} + \frac{(n-1)d}{n R_1 R_2} \right],</math>
<!--
  CAUTION TO EDITORS: This equation depends on an arbitrary sign convention
  (explained on the page). If the signs don't match your textbook, your book
  is probably using a different sign convention.
-->
<!--where
:<math>f</math> is the focal length of the lens,
:<math>n</math> is the [[refractive index]] of the lens material,
:<math>R_1</math> is the radius of curvature of the lens surface closest to the light source,
:<math>R_2</math> is the radius of curvature of the lens surface farthest from the light source, and
:<math>d</math> is the thickness of the lens (the distance along the lens axis between the two [[surface vertex#Surface vertices|surface vertices]])-->

====R1 හා R2 කාච අරයයන් සඳහා ලකුණු සම්මුතිය====

වක්‍රතා අරයයන්ගේ ලකුණු මගින් අනුරූප මුහුණත් උත්තල ද අවතල ද යන්න පෙන්වා දෙයි. ලකුණු සම්මුතිය මෙම වෙනස්වීම් නියෝජනය කිරීමට භාවිතා කළ නමුත් මෙම වගන්තිය මගින් R1 ධන නම් පළමු මුහුණත උත්තල ද R1 ඍණ නම් මුහුණත අවතල ද වේ. පසු මුහුණතට මෙම ලකුණු මාරු වේ. R2 ඍණ නම් මුහුණත උත්තල වේ. දෙකින් කුමන එකෙහි අරය අනන්තය නම් අනුරූප මුහුණත පැතලිය.

<!--====Sign convention of lens radii ''R''<sub>1</sub> and ''R''<sub>2</sub>====
{{මූලික|Radius of curvature (optics)}}
The signs of the lens' radii of curvature indicate whether the corresponding surfaces are convex or concave. The [[sign convention]] used to represent this varies, but in this article if ''R''<sub>1</sub> is positive the first surface is convex, and if ''R''<sub>1</sub> is negative the surface is concave. The signs are reversed for the back surface of the lens: if ''R''<sub>2</sub> is positive the surface is concave, and if ''R''<sub>2</sub> is negative the surface is convex. If either radius is [[infinity|infinite]], the corresponding surface is flat. With this convention the signs are determined by the shapes of the lens surfaces, and are independent of the direction in which light travels through the lens.-->


====සිහින් කාච සමීකරණය====

R1 හා R2 හා සැසඳීමේදී d කුඩා නම් එවිට සන්නිකර්ෂණය යෙදිය හැක. වාතයේ පවතින කාචයක f
:<math>\frac{1}{f} \approx \left(n-1\right)\left[ \frac{1}{R_1} - \frac{1}{R_2} \right].</math><ref>Hecht, § 5.2.3</ref>
<!--
  CAUTION TO EDITORS: This equation depends on an arbitrary sign convention
  (explained on the page). If the signs don't match your textbook, your book
  is probably using a different sign convention.
-->
මගින් ලබා දේ.

නාභීය දුර f අභිසරණ කාච සඳහා ධන වන අතර අපසාරී කාච ඍණ වේ. 1/f හි අගය ධන වන අතර අපසාරී කාච ඍණ වේ. 1/f හි අගය මීටර්වල ප්‍රතිලෝමයේ ඒකකවලට සමාන වූ ‍ඩයොප්ටර්වලින් මනින ලද “ප්‍රකාශ බලය” සේ හැඳින්වේ.

කාච සඳහා ආලෝකය පිටුපස සිට ඉදිරියට සේ හා ආලෝකය ඉදිරියේ සිට පිටුපසට ගමන් කරනා විට එකම නාභීය දුර පවතී. අප්‍රේරණය වැනි අනෙකුත් ගුණ දිශාවන් දෙකටම එකම අවශ්‍ය නොවේ.
<!--====Thin lens equation====
If ''d'' is small compared to ''R''<sub>1</sub> and ''R''<sub>2</sub>, then the ''[[thin lens]]'' approximation can be made. For a lens in air, ''f'' is then given by

:<math>\frac{1}{f} \approx \left(n-1\right)\left[ \frac{1}{R_1} - \frac{1}{R_2} \right].</math><ref>Hecht, § 5.2.3</ref>
<!--
  CAUTION TO EDITORS: This equation depends on an arbitrary sign convention
  (explained on the page). If the signs don't match your textbook, your book
  is probably using a different sign convention.
-->
<!--The focal length ''f'' is positive for converging lenses, and negative for diverging lenses. The [[Multiplicative inverse|reciprocal]] of the focal length, 1/''f'', is the [[optical power]] of the lens. If the focal length is in metres, this gives the optical power in [[dioptre]]s (inverse metres).

Lenses have the same focal length when light travels from the back to the front as when light goes from the front to the back, although other properties of the lens, such as the [[Aberration in optical systems|aberrations]] are not necessarily the same in both directions.-->

==Imaging properties==
[[File:Reflectionprojection.jpg|right|thumb|upright|This image has three visible reflections and one visible projection of the same lamp; two reflections are on a biconvex lens.]]

As mentioned above, a positive or converging lens in air will focus a collimated beam travelling along the lens axis to a spot (known as the [[Focus (optics)|focal point]]) at a distance ''f'' from the lens. Conversely, a [[point source]] of light placed at the focal point will be converted into a collimated beam by the lens. These two cases are examples of [[image]] formation in lenses. In the former case, an object at an infinite distance (as represented by a collimated beam of waves) is focused to an image at the focal point of the lens. In the latter, an object at the focal length distance from the lens is imaged at infinity. The plane perpendicular to the lens axis situated at a distance ''f'' from the lens is called the ''focal plane''.

[[File:lens3.svg|550px]]

If the distances from the object to the lens and from the lens to the image are  ''S''<sub>1</sub> and ''S''<sub>2</sub> respectively, for a lens of negligible thickness, in air, the distances are related by the '''thin lens formula'''

:<math>\frac{1}{S_1} + \frac{1}{S_2} = \frac{1}{f}  </math>   .
<!--
  CAUTION TO EDITORS: This equation depends on an arbitrary sign convention
  (explained on the page). If the signs don't match your textbook, your book
  is probably using a different sign convention.
-->
This can also be put into the "Newtonian" form:

:<math>x_1 x_2 = f^2,\!</math> <ref>Hecht (2002), p. 120.</ref>

where <math>x_1 = S_1-f</math> and <math>x_2 = S_2-f</math>.

What this means is that, if an object is placed at a distance ''S''<sub>1</sub> along the axis in front of a positive lens of focal length ''f'', a screen placed at a distance ''S''<sub>2</sub> behind the lens will have a sharp image of the object projected onto it, as long as ''S''<sub>1</sub> &gt; ''f'' (if the lens-to-screen distance ''S''<sub>2</sub> is varied slightly, the image will become less sharp). This is the principle behind [[photography]] and the [[human eye]]. The image in this case is known as a ''[[real image]]''.

[[File:lens3b.svg|360]]

Note that if ''S''<sub>1</sub> &lt; ''f'', ''S''<sub>2</sub> becomes negative, the image is apparently positioned on the same side of the lens as the object. Although this kind of image, known as a ''[[virtual image]]'', cannot be projected on a screen, an observer looking through the lens will see the image in its apparent calculated position. A [[magnifying glass]] creates this kind of image.

The ''[[magnification]]'' of the lens is given by:

:<math> M = - \frac{S_2}{S_1} = \frac{f}{f - S_1}  </math>   ,
<!--
  CAUTION TO EDITORS: This equation depends on an arbitrary sign convention
  (explained on the page). If the signs don't match your textbook, your book
  is probably using a different sign convention.
-->

where ''M'' is the magnification factor; if |''M''|&gt;1, the image is larger than the object.
Notice the sign convention here shows that, if ''M'' is negative, as it is for real images, the image is upside-down with respect to the object. For virtual images, ''M'' is positive and the image is upright.

In the special case that ''S''<sub>1</sub> = ∞, then ''S''<sub>2</sub> = ''f'' and ''M'' = &minus;''f'' / ∞ = 0. This corresponds to a collimated beam being focused to a single spot at the focal point. The size of the image in this case is not actually zero, since [[diffraction]] effects place a lower limit on the size of the image (see [[Rayleigh criterion]]).

[[File:lens4.svg|470px]]

The formulas above may also be used for negative (diverging) lens by using a negative focal length (''f''), but for these lenses only virtual images can be formed.

For the case of lenses that are not thin, or for more complicated multi-lens optical systems, the same formulas can be used, but ''S''<sub>1</sub> and ''S''<sub>2</sub> are interpreted differently. If the system is in air or [[vacuum]], ''S''<sub>1</sub> and ''S''<sub>2</sub> are measured from the front and rear [[principal plane]]s of the system, respectively. Imaging in media with an index of refraction greater than 1 is more complicated, and is beyond the scope of this article.
==කාචවල මූර්තන ගුණ==
ඉහත සහඳන් කළ පරිදි වාතය තුළ ඇති ධන එනම්, අභිසාරී කාචයක්, කාච අක්ෂය දිගේ සමාන්තරගතව ගමන් කරන කදම්භයක් කාචයේ සිට f  දුරකින් වූ ස්ථානයකට (නාභි ලක්ෂ්‍යය) වෙත නාභිගත කරයි. වි‍ලෝමව , ලක්ෂාකාර ආලෝක ප්‍රභවයක් නාභි ලක්ෂ්‍යයේ ස්ථානගත කළ විට ඉන් නිකුත්වන ආලෝකය කාචය මගින් සමාන්තරගත කළ කදම්භයක් බවට හැරවේ. මෙම සිද්ධි 2 කාචවල ප්‍රතිබිම්භ ආකාරයට උදාහරණ වේ. ඉහත සිද්ධියේදී අනන්ත දුරින්වූ වස්තුවක් (සමාන්තරගත තරංග කදම්භය නියෝජනය කරයි) නාභි ලක්ෂ්‍යයේ වූ ප්‍රතිබිම්භයකට නාභි ගත කරයි. ඉන්පසුව නාභි දුරෙහි වූ වස්තුවක් කාචය මගින් අනන්තයේ ප්‍රතිබිම්භයක් සාදයි. කාචයේ සිට f  දුරකින් කාච අක්ෂයට ලම්භකව සිට වූ තලය නාභීය තලය නම් වේ.

 


පිළිවෙලින් වස්තුවේ සිට කාචයට හා කාචයේ සිට ප්‍රතිබිම්භයට දුරවල් පිළිවෙලින් S1 , S2  නම්  ද එය වාතය තුළ ඇති නොසැලකිය හැකි ඝනකමක් සහිත කාචයක් නම් ද එම  දුරවල් අතර සම්බන්ධය පහත සමීකරණයෙන් දක්වයි.      

 

මෙහි අදහස නම් ධන කාචයක ඉදිරියෙන් අක්ෂය දිගේ S1  දුරකින් වස්තුවක් තබා ඇති විට කාචයට පිටුපසින් S2 දුරකින් තිරයක් තබා ඇති විට S1 > f  වන පරිදි වෙනස් කරන විට (කාචයේ සිට තිරයට S2 දුර යන්තමින් වෙනස් කරන විට ප්‍රතිබිම්භය තියුණු බවින් අඩුවේ.) තිරය මත තියුණු ප්‍රතිබිම්භයක් සෑදේ. මෙය ඡායාරූපකරණයේ මූලධර්මයයි. මෙම සිද්‍ධියේදී ප්‍රතිබිම්භය තාත්වික ප්‍රතිබිම්භයකි. ( එනම් තිරයකට ගත හැකි)

 


S1 <  f  වුවහොත් S2  ඍණ වේ. ප්‍රතිබිම්භය කාචයේ වස්තුව ඇති පැත්තේම වස්තුව මෙන් පෙනෙන පරිදි ස්ථානගත වේ. මෙවැනි වර්ගයේ ප්‍රතිබිම්භයක් අතාත්වික ප්‍රතිබිම්භයක් නම් වේ. තිරයක් මත ප්‍රක්ෂේපණය කළ නොහැක. නිරීක්ෂකයා කාචය තුළින් බැලීමේදී ප්‍රතිබිම්භය දෘශ්‍යමාන වේ යැයි ගණනය කළ ස්ථානයේ දක්නට ලැබේ. විශාලක කණ්ණාඩි මෙවැනි ප්‍රතිබිම්භ තනයි.

කාචවල විශාලනය


 


මගින් දෙනු ලබයි.  M  යනු විශාලනයයි. | M| >1  නම් ප්‍රතිබිම්භය වස්තුවට වඩා විශාලය. ලකුණු සම්මුතිය පෙන්වන පරිදි (M)  ඍණ නම් තාත්වික ප්‍රතිබිම්භය සදහා ප්‍රතිබිම්භ වස්තුව හා සලකා බැලීමේදී යටිකුරුය. අතාත්වික ප්‍රතිබිම්භය සදහා M ධන වන අතර ප්‍රතිබිම්භය  උඩුකුරුය.

විශේෂ සිද්ධියක් ලෙස S1 = ¥ හා S2 = f  විට M = -f / ¥ = 0 මෙය නාභි ලක්ෂ්‍යයේ එක් ස්ථානයක් වෙත නාභිගත වූ සමාන්තරගත කළ කදම්භයකට අනුරූප වේ. මෙම සිද්ධියේදී විවර්තන බලපෑම් ප්‍රතිබිම්භයේ ප්‍රමාණය පහළ සීමාවක තබන බැවින් එය ඉහත සූත්‍රයේ දක්වන පරිදි ශූන්‍යය නොවේ. 
 


ඉහත සූත්‍ර ඍණ (අපසාරී) කාච සදහා ඍණ නාභි දුරක (f ) භාවිතයෙන් ලබාගත හැකි නමුත් මෙම කාච සදහා අතාත්වික ප්‍රතිබිම්භ පමණක් සාදයි.

සිහින් නොවන කාච අවස්ථාවන් හෝ වඩා සංකීර්ණ බහු කාච ප්‍රකාශ පද්ධති සදහා එකම සූත්‍රය භාවිතා කළ හැකි නමුත්  S1 හා  S2  පිළිවෙලින් පද්ධතියේ ප්‍රධාන තලවලට ඉදිරියෙන් හා පිටුපසින් මනියි. මාධ්‍ය තුළ වර්තන දර්ශකය 1ට වඩා වැඩි විට විශ්ලේෂණය වඩාත් සංකීර්ණ වෙයි. 

==Aberrations==
{{මූලික|Aberration in optical systems}}
Lenses do not form perfect images, and there is always some degree of distortion or ''aberration'' introduced by the lens which causes the image to be an imperfect replica of the object. Careful design of the lens system for a particular application ensures that the aberration is minimized. There are several different types of aberration which can affect image quality.

===Spherical aberration===
''[[Spherical aberration]]'' occurs because spherical surfaces are not the ideal shape with which to make a lens, but they are by far the simplest shape to which glass can be [[Fabrication and testing of optical components|ground and polished]] and so are often used. Spherical aberration causes beams parallel to, but distant from, the lens axis to be focused in a slightly different place than beams close to the axis. This manifests itself as a blurring of the image. Lenses in which closer-to-ideal, non-spherical surfaces are used are called ''aspheric'' lenses. These were formerly complex to make and often extremely expensive, but advances in technology have greatly reduced the manufacturing cost for such lenses. Spherical aberration can be minimised by careful choice of the curvature of the surfaces for a particular application: for instance, a plano-convex lens which is used to focus a collimated beam produces a sharper focal spot when used with the convex side towards the beam source.

[[File:lens5.svg|400px]]

===Coma===
Another type of aberration is ''[[coma (optics)|coma]]'', which derives its name from the [[comet]]-like appearance of the aberrated image. Coma occurs when an object off the optical axis of the lens is imaged, where rays pass through the lens at an angle to the axis θ. Rays which pass through the centre of the lens of focal length ''f'' are focused at a point with distance ''f'' tan θ from the axis. Rays passing through the outer margins of the lens are focused at different points, either further from the axis (positive coma) or closer to the axis (negative coma). In general, a bundle of parallel rays passing through the lens at a fixed distance from the centre of the lens are focused to a ring-shaped image in the focal plane, known as a ''comatic circle''. The sum of all these circles results in a V-shaped or comet-like flare. As with spherical aberration, coma can be minimised (and in some cases eliminated) by choosing the curvature of the two lens surfaces to match the application. Lenses in which both spherical aberration and coma are minimised are called ''bestform'' lenses.

[[File:lens-coma.svg|400px]]

===Chromatic aberration===
''[[Chromatic aberration]]'' is caused by the [[dispersion (optics)|dispersion]] of the lens material—the variation of its [[refractive index]], ''n'', with the wavelength of light. Since, from the formulae above, ''f'' is dependent upon ''n'', it follows that different wavelengths of light will be focused to different positions. Chromatic aberration of a lens is seen as fringes of colour around the image. It can be minimised by using an [[Achromatic lens|achromatic doublet]] (or ''achromat'') in which two materials with differing dispersion are bonded together to form a single lens. This reduces the amount of chromatic aberration over a certain range of wavelengths, though it does not produce perfect correction. The use of achromats was an important step in the development of the optical microscope. An [[apochromat]] is a lens or lens system which has even better correction of chromatic aberration, combined with improved correction of spherical aberration. Apochromats are much more expensive than achromats. 

Different lens materials may also be used to minimise chromatic aberration, such as specialised coatings or lenses made from the crystal [[fluorite]]. This naturally occurring substance has the highest known [[Abbe number]], indicating that the material has low dispersion.

[[File:lens6a.svg|400px]]
[[File:Lens6b-en.svg|400px]]

===Other types of aberration===
Other kinds of aberration include ''[[field curvature]]'', ''[[barrel distortion|barrel]] '' and ''[[pincushion distortion]]'', and ''[[astigmatism]]''.

===Aperture diffraction===
Even if a lens is designed to minimize or eliminate the aberrations described above, the image quality is still limited by the [[diffraction]] of light passing through the lens' finite [[aperture]]. A [[diffraction-limited]] lens is one in which aberrations have been reduced to the point where the image quality is primarily limited by diffraction under the design conditions.

==සංයුක්ත කාච==
සරල කාච භාවිත කරන විට ඉහත සාකච්ඡා  කළ පරිදි ආලෝකය අප්‍රේරණයකට ලක්වේ. බොහෝ අවස්ථාවලදී මෙම අප්‍රේරණයේ අවම කරගැනීම සඳහා එකිනෙකට අනුපූරක අප්‍රේරණ සහිත සරල කාච සංයුක්තයන් භාවිතා කරයි. සංයුක්ත කාචයක් යනු වෙනස් හැඩ සහිත සරල කාච එකතුවකි. ඒවා වෙනස් වර්තන අංක සහිත ද්‍රව්‍යයවලින් සාදා ඇති අතර පොදු අක්ෂයක පිහිටන පරිදි එකක් පිටුපස එකක් වන ලෙස සකසා ඇත.

මේ ආකාරයට කාච සම්බන්ධ භාවිතාවන සරලම අවස්ථාව වනුයේ කාච එකිනෙක  ස්පර්ශව තැබීමයි. එසේ තැබූ කාච නාභි දුර f1  හා f2  වන සිහින් කාච වේනම් සංයුක්ත කාචයේ නාභි දුර
:<math>\frac{1}{f} = \frac{1}{f_1} + \frac{1}{f_2}.</math>වේ.

කාචයක බලය 1/f  වන බැවින් සිහින් කාච ස්පර්ශ කිරීමේදී ඒවායේ බලයන් ආකලනය කළ හැකි බව ඉන් පෙන්ණුම් කරයි.

කුඩා තුනී කාච දෙකක් එකිනෙකට කුඩා d දුරකින්  ඈත්ව තබා ඇති විට කළ විට , සංයුක්ත කාචයේ නාභියට දුරට දෙවන කාචයේ සිට ඇති දුර BFLපසු නාභි දුර යැයි කියනු ලැබේ. මෙය දෙනු ලබන්නේ,
:<math> \mbox{BFL} = \frac{f_2 (d - f_1) } { d - (f_1 +f_2) }.</math>

මෙහි d ශූන්‍යයට ආසන්න වන විට BFL  අගය , ස්පර්ශව තැබූ සිහින් කාචවල සංයුක්ත නාභි දුරට ක්‍රමයෙන් ආසන්න වේ.

කාච අතර දුර කාච දෙකේ නාභි දුරයන්හි ‍ඓක්‍යයට සමාන වන විට BFL අගය  අනන්ත වේ. මෙය, සමාන්තර  ආලෝක කදම්භයක් තවත් සමාන්තර ආලෝක කදම්භයක් බවට පරිණාමනය කරන කාච යුගලයකට අනුරූප වේ. මෙවැනි පද්ධතියක් කදම්භයේ ශුද්ධ අභිසරණයක් හෝ අපසරණයක් සිදු නොකරන බැවින් afocal (නාභීය නොවන) යැයි කියනු ලැබේ. මෙවැනි දුරකින් තැ‍බු කාච දෙකක් මගින් සරලතම වර්ගයේ ප්‍රකාශ දුරේක්ෂයක් ලබාදේ.

මෙවැනි පද්ධතිය මගින් සමාන්තර කදම්භයක අපසාරීතාව වෙනස් නොකරන නමුත් එය කදම්භයේ පළල වෙනස් කරයි. ඒ අනුව දුරේක්ෂයේ විශාලනය දෙනු ලබන්නේ ,

:<math>M = -\frac{f_2}{f_1},</math>මගිනි.
		

මෙය ප්‍රධාන කදම්භයේ පළල ප්‍රතිදාන කදම්භයේ පළලට ඇති අනුපාතයට සමාන වේ.

ලකුණු සම්මුතිය -  උත්තල කාච දෙකක් (f1 > 0  , f2 > 0)  සහිත දූරේක්ෂයක් මගින් සෘණ විශාලනයක් සහිත එනම්, යටිකුරු ප්‍රතිබිම්භයක් ලබාදේ. උත්තල කාචයක් හා අවතල කාචයක් (f1 > 0 > f2)  සහිත දුරේක්ෂයක් මගින් ධන විශාලනයක් හෙවත් උඩුකුරු  ප්‍රතිබිම්භයක් ලබා දේ.

<!--{{See also|Photographic lens|Doublet (lens)|Achromat}}
Simple lenses are subject to the [[#Aberrations|optical aberration]]s discussed above. In many cases these aberrations can be compensated for to a great extent by using a combination of simple lenses with complementary aberrations. A ''compound lens'' is a collection of simple lenses of different shapes and made of materials of different refractive indices, arranged one after the other with a common axis.

The simplest case is where lenses are placed in contact: if the lenses of focal lengths ''f''<sub>1</sub> and ''f''<sub>2</sub> are "[[thin lens|thin]]", the combined focal length ''f'' of the lenses is given by

:<math>\frac{1}{f} = \frac{1}{f_1} + \frac{1}{f_2}.</math>

Since 1/''f''  is the power of a lens, it can be seen that the powers of thin lenses in contact are additive.

If two thin lenses are separated in air by some distance ''d'' (where ''d'' is smaller than the focal length of the first lens), the focal length for the combined system is given by

:<math>\frac{1}{f} = \frac{1}{f_1} + \frac{1}{f_2}-\frac{d}{f_1 f_2}.</math>

The distance from the second lens to the focal point of the combined lenses is called the ''back focal length'' (BFL).

:<math> \mbox{BFL} = \frac{f_2 (d - f_1) } { d - (f_1 +f_2) }.</math>

As ''d'' tends to zero, the value of the BFL tends to the value of ''f'' given for thin lenses in contact.

If the separation distance is equal to the sum of the focal lengths (''d'' = ''f''<sub>1</sub>+''f''<sub>2</sub>), the combined focal length and BFL are infinite. This corresponds to a pair of lenses that transform a parallel (collimated) beam into another collimated beam. This type of system is called an ''[[afocal system]]'', since it produces no net convergence or divergence of the beam. Two lenses at this separation form the simplest type of [[optical telescope]]. Although the system does not alter the divergence of a collimated beam, it does alter the width of the beam. The magnification of such a telescope is given by

:<math>M = -\frac{f_2}{f_1},</math>

which is the ratio of the input beam width to the output beam width. Note the sign convention: a telescope with two convex lenses (''f''<sub>1</sub> > 0, ''f''<sub>2</sub> > 0) produces a negative magnification, indicating an inverted image. A convex plus a concave lens (''f''<sub>1</sub> > 0 > ''f''<sub>2</sub>) produces a positive magnification and the image is upright.-->

==කාච වල ප්‍රයෝජන==
මිටකට හෝ ආධාරකයක් සහිතව රාමුවකට සවිකළ තනි උත්තල කාච, විශාලක කාච වේ.

[[අවිදුර දෘෂ්ටිකත්වය]], උපරිදෘෂ්ඨිය, [[වෘද්ධ දෘෂ්ටිකතාව]] (හතළිස් ඇඳිරිය) හා [[විෂම දෘෂ්ටිකතාව]] වැනි දෘශ්‍ය ආබාධයන් නිවැරදි කිරීමට කාච භාවිතා වේ. කාච වෙනත් කාර්යයන් සේ නිවැරදිව අක්ෂ සමමිතියට ලබාගැනීමට භාවිතා කරයි. උපනෙත්/කණ්ණාඩි කාච ආසන්න වශයෙන් පමණක් සමමිතිකය. ඒවා සාමාන්‍යයෙන් දළ වශයෙන් ඕවලාකාර, රවුම් නැති රාමුවකට යෝග්‍යවන සේ හැඩ ගස්වා ඇත. ප්‍රකාශ කේන්ද්‍රය අක්ෂි ගෝලයට ඉහළින් ඉදිරියෙන් ස්ථාන ගත කර ඇත. ඒවායේ වක්‍රතායට විෂම දෘෂ්ටිකතාවයේ නිවැරදි කිරීම් සදහා අක්ෂය සමමිතිකව නැත. අව් කණ්ණාඩි කාච වර්තනයකින් තොරව ආලෝකය අඩු කිරීමට නිර්මාණය කර ඇත.

තවත් ප්‍රයෝජනයක් වන්නේ ඒකාෂික, දුර දර්ශකය, දුරේක්ෂ්‍ය, තිතනේක්ෂය, දුරේක්ෂි අක්ෂි සමමිතිය, තියොඩොලයිට්ටුව, අන්වීක්ෂ්‍ය, කැමරාව (ඡායාරූපි කාච) හා ප්‍රතික්ෂේපකය වැනි මුර්තන පද්ධතිවල භාවිතා වේ. මින් සමහර උපකරණ අසත්‍ය ප්‍රතිබිම්භයක් මිනිස් ඇස හා යෙදීමේදී නිපදවයි. අනෙක්වා ඡායාරූපි පටකය හෝ ප්‍රකාශ සංවේදකවල ග්‍රහණය කරගත හැකි සත්‍ය ප්‍රතිබිම්භයක් නිපදවයි.

උත්තල කාච අනන්තයේ ඇති වස්තුවක ප්‍රතිබිම්භයක් එහි නාභියේ තනයි. හිරු ප්‍රතිබිම්භයක් එහි නාභියේ තනයි. හිරු ප්‍රතිබිම්භයක් ගත කළහොත් කාචය මත පතනය වන සියළුම අධෝරක්ත ශක්තිය කුඩා ප්‍රතිබිම්භය මතට එක් තැන් වේ.විශාල කාච දහන ලක්ෂයට ප්‍රතිබිම්භය පතිත වන සේ දහනය වන සුළු වස්තුවක් රත් කිරීමට තරම් වූ ශක්තියක් යොමු කරයි. වසර සිය ගණනක් පුරා ආසන්න වශයෙන් ප්‍රකාශීය ලෙස නිවැරදි වීම පවා අවශ්‍ය නොවූ කාච දාහක කාච ලෙස භාවිතා කර ඇත. නූතන යෙදීම් වන්නේ විශාල මිල අධික කෝෂ භාවිතා නොකරමින් සාපේක්ෂව විශාල කාච භාවිතයෙන් සාපේක්ෂව කුඩා ප්‍රකාශ වෝල්ටීය කෝෂ වෙත සුර්ය්‍ය ශක්තිය යොමු කරමින් වැඩි ශක්තියක් නෙලා ගැනීමයි.

රේඩියෝ තාරකා විද්‍යාව හා රේඩාර් පද්ධති බොහෝ විට පාර විද්‍යුත් කාච භාවිතා කරයි. බහුලව එකතු කිරීමේ ඇන්ටනාවකට විද්‍යුත් චුම්භක විකිරණ වර්තනය කරන කාච ඇන්ටනා වේ. 2020 දී පර්යේෂණයට එකතු වීම‍ට නියමිත ඝන කිලෝමීටර පෙළ රේඩියෝ දුරේක්ෂය පෙර ඇන්ටනා වලට වඩා තිස් ගුණයක් විශාල එකතු කිරීමේ ප්‍රදේශයක් ගත හැකි කාච වැඩට යොදා ගනු ඇත.

<!--A single convex lens mounted in a frame with a handle or stand is a [[magnifying glass]].

Lenses are used as [[prosthetic]]s for the correction of [[visual impairment]]s such as [[myopia]], [[hyperopia]], [[presbyopia]], and [[astigmatism]]. (See [[corrective lens]], [[contact lens]], [[eyeglasses]].) Most lenses used for other purposes have strict [[axial symmetry]]; eyeglass lenses are only approximately symmetric. They are usually shaped to fit in a roughly oval, not circular, frame; the optical centers are placed over the [[human eyeball|eyeball]]s; their curvature may not be axially symmetric to correct for [[astigmatism]]. [[Sunglasses|Sunglasses']] lenses are designed to attenuate light; sunglass lenses that also correct visual impairments can be custom made.

Other uses are in imaging systems such as [[monocular]]s, [[binoculars]], [[optical telescope|telescope]]s, [[microscope]]s, [[camera]]s and [[Movie projector|projector]]s. Some of these instruments produce a [[virtual image]] when applied to the human eye; others produce a [[real image]] which can be captured on [[photographic film]] or an [[optical sensor]], or can be viewed on a screen. In these devices lenses are sometimes paired up with [[curved mirror]]s to make a [[catadioptric system]] where the lenses spherical aberration corrects the opposite aberration in the mirror (such as [[Schmidt corrector plate|Schmidt]] and [[Meniscus corrector|meniscus]] correctors).

Convex lenses produce an image of an object at infinity at their focus; if the [[sun]] is imaged, much of the visible and infrared light incident on the lens is concentrated into the small image. A large lens will create enough intensity to burn a flammable object at the focal point. Since ignition can be achieved even with a poorly made lens, lenses have been used as [[burning-glass]]es for at least 2400 years.<ref>{{Cite journal|last=Aristophanes |title=[[The Clouds]] |year=424 BC |authorlink=Aristophanes}}</ref> A modern application is the use of relatively large lenses to concentrate solar energy on relatively small [[photovoltaic cell]]s, harvesting more energy without the need to use larger, more expensive, cells.

[[Radio astronomy]] and [[radar]] systems often use [[dielectric lens]]es, commonly called a [[lens antenna]] to refract [[electromagnetic radiation]] into a collector antenna.

Lenses can become scratched and abraded.  [[abrasion (mechanical)|Abrasion resistant]] coatings are available to help control this.<ref>{{Cite news
  | last = Schottner
  | first = G
  | title = Scratch and Abrasion Resistant Coatings on Plastic Lenses—State of the Art, Current Developments and Perspectives
  | newspaper = Journal of Sol-Gel Science and Technology
  | pages = 71–79
  | year = 2003
  | date = May
  | url = http://www.springerlink.com/content/wu963135883p31r8/
  | accessdate =28 Dec, 2009
}}</ref> -->

==ආශ්‍රිත ලිපි==
{{colbegin|3}}
* [[කැමරා කාච]]
* [[Anti-fog]]ging treatment of optical surfaces
* [[Axicon]]
* [[Back focal plane]]
* [[Bokeh]]
* [[Cardinal point (optics)]]
* [[Corrective lens]]
* [[Cylindrical lens]]
* [[Eyepiece]]
* [[F-number]]
* [[Fresnel lens]]
* [[Gradient index lens]]
* [[Gravitational lens]]
* [[History of lensmaking]]
* [[Lens (anatomy)]]
* [[List of lens designs]]
* [[Microscope]]
* [[Microlens]]
* [[Numerical aperture]]
* [[Optical coating]]s
* [[Optical lens design]]
* [[Optical lenticular]]
* [[Photochromic lens]]
* [[Photographic lens]]
* [[Prime lens]]
* [[Prism (optics)]]
* [[Ray tracing (physics)|Ray tracing]]
* [[Sunglass lens]]
* [[Superlens]]
* [[Telescope]]
* [[Zoom lens]]
{{colend}}

==මූලාශ්‍ර==
{{Reflist|2}}

==Bibliography==
*{{Cite book| first=Eugene|last=Hecht|year=1987|title=Optics|edition=2nd|publisher=Addison Wesley|isbn=0-201-11609-X}} Chapters 5 & 6.
*{{Cite book| first=Eugene|last=Hecht|year=2002|title=Optics|edition=4th|publisher=Addison Wesley|isbn=0-321-18878-0}}
*{{Cite book| first=John E. | last=Greivenkamp | year=2004 | title=Field Guide to Geometrical Optics | publisher=SPIE | others=SPIE Field Guides vol. '''FG01''' | isbn=0-8194-5294-7 }}

==බාහිර සබැඳුම්==
{{Commons|Lens}}
[[File:ThinLens.gif|thumb|right|Thin lens simulation]]
*[http://books.google.com/books?id=cuzYl4hx-B8C&pg=PA58&lpg=PA58&dq=Fused+quartz+nikon++camera+lens&source=web&ots=n-IqvTABOz&sig=t-YYBNAIsgKQ37D9kTA0CcK6f1k&hl=en&sa=X&oi=book_result&resnum=8&ct=result#PPA100,M1 Applied photographic optics Book]
*[http://books.google.com/books?id=J0RX1mbhzAEC&printsec=toc&dq=bk7+optical+glass+construction&source=gbs_summary_s&cad=0#PRA1-PA58,M1 Book- The properties of optical glass]
*[http://books.google.com/books?id=_T9dX14rz64C&pg=PT415&lpg=PT415&dq=camera++optical+glass++composition&source=web&ots=YMMv0GjGDL&sig=8VZXryxlUfcVq3nonFvrNWElkoI&hl=en&sa=X&oi=book_result&resnum=7&ct=result   Handbook of Ceramics, Glasses, and Diamonds]
* [http://books.google.com/books?id=KdYclkhSfTAC&pg=PT49&lpg=PT49&dq=optical+glass+ingredients&source=web&ots=sLEkmvi05g&sig=F6ERFbklTewIvFuKh30POTb0JG0&hl=en&sa=X&oi=book_result&resnum=7&ct=result Optical glass construction]
*[http://www.bbc.co.uk/radio4/history/inourtime/inourtime_20070301.shtml History of Optics (audio mp3)] by Simon Schaffer, Professor in History and Philosophy of Science at the [[University of Cambridge]], Jim Bennett, Director of the Museum of the History of Science at the [[University of Oxford]] and Emily Winterburn, Curator of Astronomy at the [[National Maritime Museum]] (recorded by the [[BBC]]).
* [http://www.lightandmatter.com/html_books/5op/ch04/ch04.html a chapter from an online textbook on refraction and lenses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091217113846/http://www.lightandmatter.com/html_books/5op/ch04/ch04.html |date=2009-12-17 }}
* [http://www.physnet.org/modules/pdf_modules/m223.pdf ''Thin Spherical Lenses ''] on [http://www.physnet.org Project PHYSNET].
* [http://www.digitalartform.com/lenses.htm Lens article at ''digitalartform.com''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304054022/http://www.digitalartform.com/lenses.htm |date=2016-03-04 }}
* [http://home.comcast.net/~hebsed/enoch.htm Article on Ancient Egyptian lenses]
* [http://www3.usal.es/%7Ehistologia/aplicacion/english/museum/microsco/micros01/micros01.htm picture of the Ninive rock crystal lens] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070516051709/http://www3.usal.es/%7Ehistologia/aplicacion/english/museum/microsco/micros01/micros01.htm |date=2007-05-16 }}
* [http://luminous-landscape.com/tutorials/resolution.shtml Do Sensors “Outresolve” Lenses?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080701043547/http://luminous-landscape.com/tutorials/resolution.shtml |date=2008-07-01 }}; on lens and sensor resolution interaction.
* [http://www.cvimellesgriot.com/products/Documents/TechnicalGuide/fundamental-Optics.pdf Fundamental optics]

===Simulations===
* [http://www.vias.org/simulations/simusoft_lenses.html Learning by Simulations] - Concave and Convex Lenses
* [http://www.arachnoid.com/OpticalRayTracer/ OpticalRayTracer - [[GPL|Open source]] lens simulator (downloadable java)]

{{DEFAULTSORT:Lens (Optics)}}
[[Category:Lenses| ]]
[[Category:Optical devices]]
[[Category:Geometrical optics]]

[[gan:透鏡]

# Numbered list item